کیت بیوشیمی زیست شیمی - D-Dimer Latex

D-dimer  چیست؟

D-dimer یکی از قطعات پروتئینی است که هنگام حل شدن لخته خون در بدن تولید می شود. D-dimer معمولاً غیرقابل تشخیص است یا فقط در سطح بسیار پایین قابل تشخیص است مگر اینکه بدن شما در حال تشکیل و شکستن لخته های خونی قابل توجهی باشد. این آزمایش D-dimer را در خون تشخیص می دهد.

لخته شدن خون فرآیند مهمی است که از از دست دادن خون بیش از حد در هنگام آسیب جلوگیری می کند.

لخته شدن خون چگونه ایجاد می شود؟

نگامی که رگ یا بافتی آسیب می‌بیند و شروع به خونریزی می‌کند، فرآیندی به نام هموستاز توسط بدن آغاز می‌شود تا لخته خون ایجاد شود و خونریزی را محدود و در نهایت متوقف کند. این فرآیند رشته‌هایی از پروتئینی به نام فیبرین را تولید می‌کند که به هم متصل می‌شوند و یک شبکه فیبرین را تشکیل می‌دهند.

این شبکه فیبرینی همراه با پلاکت ها به نگه داشتن لخته خون در محل آسیب تا زمان بهبودی کمک می کند.

پس از گذشت زمان لازم برای بهبودی ناحیه آسیب دیده، دیگر نیازی به لخته نیست و بدن از آنزیمی به نام پلاسمین برای شکستن لخته (ترومبوز) به قطعات کوچک استفاده می کند تا بتواند آن را خارج کند. قطعات فیبرین متلاشی شده در لخته، محصولات تخریب فیبرین (FDP) نامیده می شوند که از قطعات فیبرین با اندازه های مختلف تشکیل شده است.

یکی از محصولات نهایی تجزیه فیبرین تولید شده D-dimer است که در صورت وجود در نمونه خون قابل اندازه گیری است.

سطح D-dimer در خون زمانی که  لخته های فیبرین در بدن به مقدار زیاد تشکیل و تجزیه شوند ، می تواند به طور قابل توجهی افزایش یابد. برای فردی که در معرض خطر کم یا متوسط لخته شدن خون (ترومبوز) و/یا آمبولی ترومبوتیک است، نقطه قوت آزمایش D-dimer این است که می توان از آن در اورژانس بیمارستان برای تعیین احتمال وجود لخته استفاده کرد.

تست D-dimer منفی (سطح D-dimer زیر یک آستانه از پیش تعیین شده است) نشان می دهد که احتمال وجود ترومبوس بسیار بعید است.

عوامل و شرایط متعددی با تشکیل نامناسب لخته خون مرتبط هستند. یکی از رایج‌ترین آنها ترومبوز ورید عمقی (DVT) است که شامل تشکیل لخته در وریدهای عمقی بدن، اغلب در قسمت تحتانی ساق پا است. این لخته ها ممکن است بسیار بزرگ شوند و جریان خون را در پاها مسدود کنند و باعث تورم، درد و آسیب بافت شوند.

ممکن است تکه ای از لخته پاره شود و به قسمت های دیگر بدن برود. این “آمبولی” می تواند در ریه ها قرار گیرد و باعث آمبولی ریه یا آمبولی (PE) شود. آمبولی های ریوی ناشی از DVT سالانه بیش از ۳۰۰۰۰۰ نفر را در ایالات متحده درگیر می کنند.

در حالی که لخته‌ها معمولاً در رگ‌های پا ایجاد می‌شوند، ممکن است در نواحی دیگر نیز ایجاد شوند. اندازه گیری D-dimer می تواند برای کمک به تشخیص لخته در هر یک از این مکان ها استفاده شود. به عنوان مثال، لخته شدن در عروق کرونر علت انفارکتوس میوکارد (حملات قلبی) است.  

لخته ممکن است روی دیواره قلب یا دریچه های آن ایجاد شود، به ویژه زمانی که قلب نامنظم می زند (فیبریلاسیون دهلیزی) یا زمانی که دریچه ها آسیب دیده اند.

لخته همچنین می تواند در شریان های بزرگ در نتیجه باریک شدن و آسیب ناشی از تصلب شرایین ایجاد شود.

 تکه‌هایی از این لخته‌ها ممکن است شکسته شوند و باعث آمبولی شوند که شریان را در اندام دیگری مانند مغز (که باعث سکته مغزی می‌شود) یا کلیه‌ها مسدود می‌کند.

همچنین ممکن است برای کمک به تشخیص انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC) اندازه گیری D-dimer به همراه سایر آزمایشات تجویز شود. DIC وضعیتی است که در آن فاکتورهای انعقادی فعال می شوند و سپس در سراسر بدن مصرف می شوند که در نهایت باعث ایجاد لخته های خونی بسیار ریز می شود و در عین حال فرد مبتلا را در برابر خونریزی بیش از حد آسیب پذیر می کند.

 این یک وضعیت پیچیده و گاهی تهدید کننده زندگی است که می تواند در موقعیت های مختلف، از جمله برخی از روش های جراحی، سپسیس، مارگزیدگی سمی، بیماری کبدی و پس از زایمان ایجاد شود. سطح D-dimer به طور معمول در DIC بسیار بالا خواهد بود.

تشکیل و تجزیه فیبرین

 فیبرینوژن از طریق برش ۲ قطعه کوچک (یعنی فیبرینوپپتیدهای A و B) از مولکول توسط ترومبین به مونومرهای فیبرین تبدیل می شود.

 در طی این فرآیند، بار منفی حوزه E فیبرینوژن (دایره‌های قرمز) به بار مثبت تبدیل می‌شود و امکان پلیمریزاسیون خود به خودی مونومرهای فیبرین را به پلیمری که توسط پیوندهای هیدروژنی تثبیت شده است، می‌دهد.

 ترومبین همچنین یک آنزیم ترانس گلوتامیناز در گردش، فاکتور XIII را فعال می کند که پلیمر فیبرین اولیه را با کاتالیز کردن تشکیل پیوندهای کووالانسی متقابل بین حوزه های D مجاور (دایره های سبز) تثبیت می کند.

پلاسمین، جزئی از سیستم فیبرینولیتیک، از پیش ساز غیرفعال در گردش آن، پلاسمینوژن، از طریق فعالیت یک پروتئاز سرین، فعال کننده پلاسمینوژن بافتی (TPA) که توسط سلول های اندوتلیال آسیب دیده آزاد می شود، تشکیل می شود.

 پلاسمین فیبرین را به انواعی از قطعات کوچکتر می شکافد که محصولات تخریب فیبرین (FDPs) نامیده می شوند.

 D-dimer که از ۲ مونومر فیبرین با پیوند متقابل مجاور تشکیل شده است، یکی از FDPهای اصلی است.

 پلاسمین همچنین فیبرینوژن و سایر پروتئین های پلاسما را پروتئولیز می کند.

 یک آنزیم در گردش، آلفا-۲-آنتی پلاسمین، پلاسمین را غیرفعال می کند تا فیبرینولیز را در محل آسیب جمع کند.